86 “Weer gebore” of “van Bo gebore” Joh. 3:3

“Weer gebore” of “van Bo gebore”? Joh. 3:3

Somtyds het ‘n woord meer as een betekenis-klemtone. In Johannes 3:3 sê Jesus dat iemand wat nie aan ‘n bepaalde voorwaarde voldoen nie, nie die Koninkryk van God sal “sien” nie. Jesus bedoel dit natuurlik nie visueel nie, maar dat so iemand nie sal “ingaan” nie. In Afrikaans dra die woord “sien” ook die selfde betekenisse as in Grieks. Ons verstaan presies dieselfde as wat die eerste lesers ook in die Grieks sou verstaan het.

Maar dit is nie altyd die geval nie. Die voorwaarde waaraan ‘n mens moet voldoen, is juis so ‘n geval. Die Griekse woord “anōthen” wat daar gebruik word, dra twee klemtone wat nie in Afrikaans met een woord herhaal kan word nie. Dit kan verstaan word as: “Weer gebore” of “van Bo gebore”. In so ‘n geval is die vertaler genoodsaak om ‘n keuse te maak.

Wat het Jesus bedoel? Moet ‘n mens “weer gebore” word, of “van Bo gebore” word om die Koninkryk van God binne te gaan?

Ons kyk eers na die manier wat sommige Afrikaanse vertalings Joh. 3:3 vertaal:

1933/53 Ou Afrikaanse Vertaling: Jesus antwoord en sê vir hom: Voorwaar, voorwaar Ek sê vir jou, as iemand nie weer gebore word nie, kan hy die koninkryk van God nie sien nie.

1983 Nuwe Afrikaanse Vertaling: Daarop sê Jesus vir hom: “Dít verseker Ek jou: As iemand nie opnuut gebore word nie, kan hy die koninkryk van God nie sien nie.”

Die Bybel vir almal: “…weer gebore…”

NLV: “…Ek verseker jou, as iemand nie van bo gebore word nie…”

Interliniêr: “Amen, amen, Ek sê vir jou: as iemand nie van bo gebore word nie…”

Die Boodskap: “…nog ‘n keer gebore…”

Die eerste gebruik van die woord “anōthen” het met posisie te doen. Dit dra dan die betekenis “van bo af”, wat eintlik na die Hemelse verwys. Dit bring ‘n vertikale rigting van bo na onder mee.
Joh. 3:31: “Hy wat van bo kom, is bo almal;
Joh. 19:11: “U sou geen mag teen My hê as dit u nie van bo gegee was nie.
Jak.1:17: “Elke goeie gif en elke volmaakte gawe daal van bo af neer
Jak. 3:15: “Dít is nie die wysheid wat van bo kom nie
Jak. 3:17: “Maar die wysheid van bo is ten eerste rein,”
Dit kan ook net “van die bokant af” beteken.
Mat. 27:51 en Mark. 15:38: “En die voorhangsel van die tempel het in twee geskeur van bo tot onder.
Joh. 19:23: “…maar die onderkleed was sonder naat, van bo af in een stuk gewewe.

Die tweede gebruik van “anōthen” het met tyd te doen. Dit dui die verband met ‘n vroeër toestand of gebeurtenis aan, en dui ‘n horisontale beweging in tyd, van toe tot nou aan.
Luk. 1:3: “… nadat ek van voor af alles noukeurig ondersoek het,
Hand. 26:5: “…omdat hulle my van dié tyd af geken het,
Gal. 4:9: “…hoe keer julle weer terug tot die swakke en armoedige eerste beginsels wat julle weer van voor af aan wil dien?

Die vraag voor ons is om te bepaal of “anōthen” in Joh. 3:3 en vers 7 verstaan moet word in verhouding tot posisie, of tyd.
Grammatikaal kan dit verwys na posisie, met die gevolg dat dit ‘n vertikale beweging van Bo, of van God af na onder, na die sondaar sou aandui.
Maar net so wel kan dit verwys na ‘n vroeëre gebeurtenis, nl. die menslike geboorte. Dit sou dan verstaan word as ‘n horisontale beweging in tyd, van die natuurlike geboorte na die geestelike geboorte van die sondaar in die huidige tyd.
Albei moontlikhede sal ‘n legitieme vertaling van “anōthen” verteenwoordig.
Gevolglik moet ons uit die konteks probeer vasstel watter die beste vertaling sou wees.

In sy gesprek met Nikodemus kom Jesus onmiddelik by die kern uit nl. die sien of ingaan in die Koninkryk van God, en stel dit dat ‘n totale nuwe entiteit geskep moet word. Dit beskryf Hy na analogie van die geboorte.
Nikodemus het onmiddelik verstaan dat Jesus na die natuurlike geboorte verwys, vandaar sy verwysing na die onmoontlikheid vir ‘n volwasse man om weer die moederskoot binne te gaan. Soos Nikodemus dit verstaan het, lyk dit of “anōthen” eerder in terme van tyd verstaan moet word. Gevolglik sou “weer gebore” die beste in vers 3 pas.
Hierop antwoord Jesus dat ‘n mens uit “water en gees” gebore moet word, want “Wat uit die vlees gebore is, is vlees; en wat uit die Gees gebore is, is gees.” In vers 7 is dit duidelik dat Jesus na die geestelike geboorte verwys, en sou “anōthen” eerder na posisie verwys. Hier sou “van Bo gebore” beter pas.
Maar dit sou nie logiese sin maak indien die vertaler in vers 3 “anōthen” in sy tydsbetekenis “weer gebore”vertaal, en dieselfde woord enkele verse verder, in vers 7, in sy ruimtelike betekens “van Bo gebore” vertaal nie. Die vertaler is genoodsaak om ‘n keuse te maak!

‘n Christen moet van God gebore wees. Word dit die beste beskryf as “weer gebore” of as “van Bo gebore”?

Indien dit jou taak was om hierdie deel te vertaal, wat sou jou keuse wees?

Seën,

Herman.

Gee asseblief jou kommentaar onder aan hierdie bladsy of per e-pos

About these ads

About Herman of bibledifferences.net

The reasons for the differences between older Bibles like the King James Version and newer Bibles like the New International Version have fascinated me ever since my studies in Theology at the University of Pretoria. I have great respect for scribes through the ages as well as Bible translators, so there must be good reasons for the differences. With more than 5600 Greek manuscripts and more than 19000 manuscripts of ancient translations to our disposal, the original autographs of the New Testament can be established without doubt. I investigate the reasons behind the differences and publish the facts in a post on my blogs www.bibledifferences.net (Afrikaans: www.bybelverskille.wordpress.com) to enable my readers to judge for themselves. Personally I love to make an informed decision based of facts. That is why I endeavor to provide that same privilege to the readers of my blogs. Since 1973 I am married to my dear wife and greatest friend, Leah Page, founder director of Act-Up Support (www.actup.co.za) a prayer ministry for families struggling with drug-, occult- and other dependencies. We are blessed with two daughters and two sons, four grand sons and two grand daughters. God is alive and omnipotent! Glory to His Name! Herman Grobler.
This entry was posted in Dinamies Ekwivalente Vertaling, Intrinsieke maatstawwe (kriteria), Woorde met dubbel betekenis. Bookmark the permalink.

7 Responses to 86 “Weer gebore” of “van Bo gebore” Joh. 3:3

  1. Willem says:

    Dankie. Goeie artikel.
    Vir my vat jou tweede laaste paragraaf dit mooi saam. “Van God gebore”

  2. Pieter Rousseau says:

    Die verwysings na water en gees word algemeen beskou as eerstens die fisiese geboorte (uit water) en die geestelike geboorte (opvolgend tot die fisiese) deur die Heilige Gees.
    Hierdie tweede geboorte (uit water en gees) staan onlosmaakbaar van die ruimtelike verwysing anōthen waarbinne beide water en gees in die Johannese evangelie-konteks genoem word. Daar is net een situasie waarin water en gees tegelyk/saam in konteks verskyn/figureer en dit is by Golgota. Jesus gee vanuit sy verhoging (vgl Joh. 12) sy gees, d.w.s. sterf, en dit word bevestig deur die water uit sy sy.
    Geboorte is ‘n begin-metafoor en in Joh 3 word herhaal/beklemtoon wat reeds in die proloog (Joh. 1:13) gestel is: die gelowiges in die Johannese gemeenskap is uit God gebore deurdat hulle nie soos die eiendom (die ‘wêreld’ – Joh. 1:29 en 3:16 en die grootste gros van die 76 ander voorkomste wat na die volk van die Here verwys) in Joh. 1:11 die Logos verwerp het nie. Hierdie ‘elabon’ (‘aangeneem’ v.12) was nie uit hulself nie (die woordspeling in 1:13 bevestig onmiskenbaar 6:44 dat iemand slegs na Christus kan ‘kom’ as die Vader wat Hom gestuur het daardie een ‘trek’ [lett sleep].
    Die goddelike van die geboorte, dat kinders van God (lett seuns) die ewige lewe het (en ewig is [soos bo/van bo af] ook ‘n God metafoor want net God is ewig en BO) bestaan net op grond van die feit dat Jesus anōthen sy gees en water gegee het – uit sy sterwe lewe ons. Sy gees en water het anōthen/van bo af beskikbaar geword; net mense wat van bo af/uit God/deur God op grond van Jesus se sterwe fgebore is, kan die koninkryk ‘sien’.
    Weliswaar bietjie van die punt af, maar dit is die geboorte-metafoor wat die “weer verloregaan” van gelowiges repudieer. Net so min as wat ‘n geboorte herhaal kan word (vgl Nikmodemus se perplekse vraag), net so min kan ‘n geboorte ongedaan gemaak word. ‘n Gebore mens kom te sterwe (soms baie gou), maar niemand se geboorte kan nooit gekanselleer/omgekeer word nie. Alleen as dit fisies moontlik sou wees dat ‘n geboorte nie meer ‘n geboorte kan wees nie dan kan die geboorte van bo, uit God, tot niet verklaar word en sou iemand weer “verlore” kan wees,

    • Dankie Pieter, ‘n mooi uiteensetting.
      Word die woord “anōthen” gebruik in verband met die geboorte en/of die kruisiging? Wat is jou keuse in die toepassing van die woord in Joh.3:3? Kies jy vir “weer gebore” of vie “van Bo gebore”?

      • Pieter Rousseau says:

        In die verband staan anothen gekoppel met geboorte. Die ‘elemente’ is water en gees en in Johannese konteks het dit met die kruisiging te doen. Ruimtelik beskou (met die verhoging aan die kruis in gedagte) is ‘van bo’ die logiese keuse. Aangesien ‘bo’ ook as ‘n God-metafoor beskou kan word, korrelleer dit die ‘uit God gebore’ in 1:13 feitlik letterlik.
        Een ding staan onmiskenbaar gestel: hierdie geboorte kom van God, so die vertaling sou (m.i.) veeleer dinamies-ekwivalent die goddelike moes weergee (dit word immers reeds in 1:13 aangedui).
        Dankie vir die bespreking/s. Ek sien uit na nog!

  3. Andre van Niekerk says:

    In die onderwerp van wedergeboorte, vind ek dat baie mense die wonderlike gebeurtenis misverstaan en interpreter terwyl dit nie moeilik is nie. Nikodemus was ‘n leraar maar selfs hy het nie geweet nie – 3:10. Dat mens wedergebore moet word is belangrik omrede jy die koninkryk van God nie sal binnegaan sonder dit nie. Hf 3:5 noem Jesus Water en Gees.
    Die water verwys na vrugwater van die vleeslike geboorte, soos ‘n baba deur water gebore word kom hy in die lewe. Daarom antwoord Nikodemus in V4 vanuit sy verstaan van die vleeslike geboorte en verwys Jesus daarna in v6. Dus moet jy eers mens word of wees om dan weer gebore te word. Eers die vleeslike dan die geestelike.
    Wat het dan gebeur? Toe Adam gesondig het, het hy daardie selfde dag gesterwe soos God hom gewaarsku het – Gen 1:16,17. Vleeslik het hy bly voortbestaan maar geestelik het hy gesterf. Hy moes sy geloof plaas in die Een wat belowe was in Gen 3:15. Net soos ‘n selfoon wat sein verloor het, battery is nog sterk maar nuttelos om te kommunikeer. Die sein moet van buite homself aangeskakel word, om weer kommunikasie te verseker. Ons het die sondige natuur geerf. Ons is dood in ons sonde. Nou roep God ons tot wedergeboorte. Die gees wat dood is moet weer lewend gemaak word. Net God kan lewe gee en daaom kan net God ons wederbaar. Dit vind by geloof in die evangelie plaas wanneer ons ons volle geloof en vertroue op die voltooide werk aan die kruis en die opstanding plaas – Efe 2:8,9. Dan kom God en toets die harte en Hy wederbaar jou dooie gees en maak dit lewend na God’s woord. Jesus het ook gekom deur WATER, verwysend na Sy vleeslike geboorte vanuit Maria – 1 Joh 5:6, 8 Dit is Hy wat deur WATER (menswording) en bloed gekom het, Jesus die Christus; nie deur die WATER alleen nie, maar deur die WATER en die bloed; en dit is die Gees wat getuig, want die Gees is die waarheid. en daar is drie wat getuig op die aarde: die Gees en die WATER (menswording) en die bloed (Offer/sterwe), en die drie is eenstemmig. Die “bloed” verwys na Sy offer, die prys van sonde. Daarom verwys hy ook na Joh 1:12, 13 Maar almal wat Hom aangeneem het, aan hulle het Hy mag gegee om kinders van God te word, aan hulle wat in sy Naam GLO; 13 wat nie uit die bloed of uit die wil van die vlees of uit die wil van ‘n man nie, maar uit God gebore is. Dus dan van bo (God) gebore, nie van mense of ritueel of enig ander manier nie.

    • Andé, baie dankie vir hierdie mooi uiteensetting van hoe jy die wedergeboorte sien. Ek waardeer dit.
      Die vraag waarmee ek in hierdie spesifieke plasing worstel, gaan egter nie oor die verstaan van die wedergeboorte as sodanig nie. Dit gaan oor die vertaling van die Griekse woord “anothen” in verse drie en sewe. Moet dit vertaal word as “weer gebore” of “van Bo gebore”. Hoe sou jy dit vertaal?
      Ek waardeer nie te min jou kosbare bydrae oor die wedergeboorte.
      Seën,
      Herman.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s