156 Jesus word “Verhoog.” Johannes 3:14-15

Ek besoek ‘n lidmaat in die hospitaal. Hy sê aan my: “Ek wil nou huistoe gaan, Dominee. Ek is klaar.” “Huistoe gaan” het ‘n dubbel betekenis. Hy wil uit die hospitaal ontslaan word en tuis gaan rus sonder die pype en monitors. Maar hy wil ook sterf en na sy “Hemel-huis” toe gaan. Ons wat Afrikaans en ons kultuur ken sal dit onmiddellik besef!

Johannes gebruik woorde met ‘n dubbel betekenis op ‘n treffende wyse.

In die gesprek met Nikodemus verduidelik Jesus dat niemand op die aarde nog in die Hemel was nie, behalwe Hy, die Seun van die Mens. Dan sê Hy dat Hy weer moet terugkeer na die hemel. Om terug te keer hemel toe, is uiteraard ‘n uiterste verheerliking! Johannes kon die woord “doxa” gebruik het, indien dit net oor verheerliking gegaan het. Maar in hierdie gesprek gebruik Johannes die woord “hupsosyte”, om te verhoog. Dit is ‘n woord met ‘n dubbel betekenis. Aan die een kant beteken dit om te verhoog, of te vereer. Maar aan die ander kant is dit ‘n eufemisme vir kruisiging! Hy moet weer “verhoog” word terug tot in die hemel, maar via die kruis! Kruisiging was die wreedste manier van teregstelling in die Romeinse era!
Dit was die Vader se weg en die Seun se liefdesoffer om elkeen van ons wat glo, te red!

Ons kyk na enkele vertalings, maar let daarop hoedat nie een daarin slaag om hierdie dubbel betekenis van die woord te laat raaksien nie:

“En soos Moses die slang in die woestyn verhoog het, so moet die Seun van die mens verhoog word, sodat elkeen wat in Hom glo, (nie verlore mag gaan nie, maar) die ewige lewe kan hê.” (1933/53 Bybel, Die Bybel,’n Direkte Vertaling en die Nuwe Lewende Vertaling).

“Moses het die slang in die woestyn hoog op ‘n paal gesit, so moet die Seun van die mens verhoog word, sodat elkeen wat in Hom glo, die ewige lewe kan hê.” (1983 Bybel)

“Moses het die slang hoog aan ‘n paal gehang in die woestyn. So moet die mense ook vir My, die Seun van die mens, hoog aan ‘n kruis hang. Dan sal elkeen wat in My glo, die ewige lewe hê.” (Die Bybel vir Almal en Die Boodskap)

“En soos Moses die slang in die woestyn opgelig het, so moet die Seun van die mens opgelig word, sodat elkeen wat in Hom glo die ewige lewe kan” (Die Afrikaanse Standaard Vertaling)

Net Johannes gebruik hierdie woord in sy dubbel betekenis. Waar die ander evangeliste hierdie woord gebruik, is dit duidelik net met die betekenis van verhoging. “Wie homself verhoog, sal verneder word, en wie homself verneder, sal verhoog word” (Mattheus 23:12) So ook in Matteus 11:23 en Lukas 10:15.
Vir kruisiging gebruik hulle “stauron”, die normale Griekse woord vir kruisiging.

Soos Johannes hierdie woord hier in hoofstuk 3:14 gebruik is dit duidelik dat hy spesifiek die woord gebruik in sy dubbel betekenis van verhoging én kruisiging.

Johannes 8:28.
In Johannes 8:12 – 30 verduidelik Jesus aan die Jode dat hulle van benede is, en Hy van bo. Op die ou end sal Hy oor hulle oordeel. Maar dit kan natuurlik eers gebeur nadat Hy na sy Vader teruggekeer het. In hierdie paragraaf identifiseer Jesus Homself as “die een wat is.” Dit is die Griekse weergawe van die Verbondsnaam van God, Jahveh. Daardeur het Hy homself met God geïdentifiseer. Om terug te keer na die Vader is die uiterste verheerliking van die Seun van die Mens. Maar hierdie verheerliking van die Seun van die Mens geskied deur die hande van di mense. En dit is hier waar Johannes weer hierdie woord “hupsosyte” gebruik, spesifiek met die dubbel betekenis op die voorgrond.
Jesus moet verheerlik word, maar hierdie verheerliking geskied deur die kruis!
.
Ons kyk na die bekende Afrikaanse Vertalings:

“En Jesus sê vir hulle: Wanneer julle die Seun van die mens verhoog het, dan sal julle weet dat dit Ek is; en uit Myself doen Ek niks nie; maar net wat my Vader My geleer het, dit spreek Ek.” (1933/53Bybel; 1983 Bybel; Die Bybel, ‘n Direkte Vertaling; Afrikaanse Standaard Vertaling en Nuwe Lewende Vertaling.)

Hierdie Bybels vertaal duidelik met verwysing na Jesus se verhoging, sy opstanding, sy hemelvaart en sy sit aan die regterhand van die Vader! Sy verheerliking en oorwinning is in hulle vertalings die betekenis wat uitgebring word!

Maar daar is ook Bybels wat dit anders vertaal:
“Wanneer julle My, die Seun van die Mens aan die kruis opgehang het, dan sal julle besef dat Ek ook God is ….” (Die Bybel vir Almal.)

“Wanneer Ek aan die kruis opgelig word, sal julle besef dat Ek werklik is wie Ek sê Ek is.” (Die Boodskap)

Die laaste twee vertalings wys na Jesus se vernedering en die kruisiging self!

Dit lyk of hier twee groepe vertalings is wat die teenoorgestelde wil sê! Hierdie woord word in hierdie vers gebruik met beide betekenisse, van verhoging, én ook as ‘n uitdrukking vir kruisiging, die fisiese “oplig” van ‘n mens aan ‘n paal of ‘n kruis.
Die vertaler is genoodsaak om ‘n keuse te maak.

Johannes 12:32-34.
Daar is ‘n derde plek waar Johannes hierdie woord in sy dubbel betekenis gebruik. Jesus verduidelik aan Filippus en Andreas dat die tyd gekom het dat Hy verheerlik “doxa” moet word. Maar om dit te bereik moet Hy soos ‘n koringkorrel sterf wat eers dan ‘n oes kan oplewer. Dit is alles tot die eer (doxa) van die Vader. Dan verduidelik Hy die wyse waarop Hy moet sterwe. En dis hier waar Johannes weer spesifiek “hupsosyte” gebruik. Dit gaan oor die eer van die Vader, maar ook oor die wyse waarop Hy die prys sal betaal, naamlik deur die kruis! Die mense het verstaan dat dit oor die kruisiging gaan, maar hulle sou ook in hulle gedagtes die verheerliking, die fokus van hierdie gesprek hoor.

Kyk na die 1933/53 Bybel: “En Ek, as Ek van die aarde verhoog word, sal almal na My toe trek. En dit het Hy gesê om aan te dui hoedanige dood Hy sou sterwe. Die skare antwoord Hom: Ons het uit die wet gehoor dat die Christus tot in ewigheid bly; en hoe sê U dat die Seun van die mens verhoog moet word? Wie is hierdie Seun van die mens?” (Ook die 1983 Bybel; die Bybel, ‘n direkte vertaling en die Nuwe Lewende Vertaling.) Beide Jesus en die skare gebruik hier dieselfde woord, wat hier verhoging én kruisiging beteken.

Die Afrikaanse Standaard Vertaling gebruik die woord “opgelig word van die aarde”, wat iets wil laat blyk van die dubbel betekenis!

Die Bybel vir Almal vertaal met “Hoog bo die grond”.

In al drie hierdie verse gebruik Johannes die woord in sy dubbel betekenis. Maar dit is onmoontlik om dieselfde te laat blyk in ‘n vertaling, aangesien daar nie in Afrikaans ‘n soortgelyke woord met ‘n dubbel betekenis bestaan nie. Gevolglik is die vertaler genoodsaak om die een of die ander te kies, en moet die leser die tweede betekenis deur deeglike bestudering van die verband van die paragraaf self aflei.

Hierdie kosbare juwele in die Skrif word net duidelik deur die intensiewe bestudering van die Woord in die oorspronklike Grieks.

Seën,
Herman.

Kommentaar onder aan hierdie bladsy, of per e-pos na my by bibledifferences@gmail.com is baie welkom.

About Herman of bibledifferences.net

The reasons for the differences between older Bibles like the King James Version and newer Bibles like the New International Version have fascinated me ever since my studies in Theology at the University of Pretoria in the seventies. I have great respect for scribes through the ages as well as Bible translators, so there must be good reasons for the differences. With more than 5600 Greek manuscripts and more than 19000 manuscripts of ancient translations to our disposal, the original autographs of the New Testament can be established without doubt. I investigate the reasons behind the differences and publish the facts in a post on my blogs www.bibledifferences.net (Afrikaans: www.bybelverskille.wordpress.com) to enable my readers to judge for themselves. Personally I love to make an informed decision based of facts. That is why I endeavor to provide that same privilege to the readers of my blogs. Since 1973 I am married to my dear wife and greatest friend, Leah Page, founder director of Act-Up Support (www.actup.co.za) a prayer ministry for families struggling with drug-, occult- and other dependencies. We are blessed with two daughters and two sons, four grand sons and two grand daughters. God is alive and omnipotent! Glory to His Name! Herman Grobler.
This entry was posted in Konteks, Vertalings Uitdagings. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s